Przewodniczący Rady Europejskiej – stanowisko głównego reprezentanta Unii Europejskiej na zewnątrz w sprawach dotyczących wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (bez uszczerbku w stosunku do Wysokiego Przedstawiciela ds. Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa (Traktat z Lizbony, art. 1, pkt 16)) i kierownika prac Rady Europejskiej. Jest wybierany przez Radę Europejską większością kwalifikowaną na okres 2,5 roku z jednokrotną możliwością odnowienia kadencji. Przewodniczącym Rady Europejskiej nie może być zwyczajny członek Rady Europejskiej, ani osoba która sprawuje jakąkolwiek krajową funkcję publiczną. Zwyczajowo procedurę jego wyboru koordynuje państwo sprawujące rotacyjną prezydencję. Szef jego rządu – jako przedstawiciel prezydencji – prowadzi też posiedzenie Rady Europejskiej w części poświęconej wyborowi przewodniczącego. Przewodniczący ma też własne ścisłe grono współpracowników, tzw. gabinet. Biura – jego i współpracowników – mieszczą się w budynku Europa w Brukseli.
Stanowisko to (zwłaszcza w odniesieniu do traktatu lizbońskiego, w związku ze znacznym wzrostem jego znaczenia) bywa potocznie, acz niepoprawnie, nazywane stanowiskiem prezydenta Unii EuropejskiejKim jest przewodniczący Rady Europejskiej?Bruksela: wiemy, kiedy zostanie wybrany prezydent UE.. Nazwa ta nie występuje w kontekście oficjalnym. Pierwszym stałym przewodniczącym RE, urzędującym na zasadach określonych przez traktat lizboński, był Belg Herman Van Rompuy. 19 listopada 2009 na spotkaniu Rady Europejskiej w Brukseli desygnowano go na urząd, który objął 1 grudnia 2009 – wraz z wejściem w życie traktatu z Lizbony. Jego pierwsza kadencja zakończyła się 31 maja 2012.
Przed traktatem lizbońskim Przed wejściem w życie traktatu Przewodniczącym RE była każdorazowo głowa państwa lub szef rządu (w zależności od praktyki reprezentowania danego państwa) kraju aktualnie sprawującego prezydencję Rady Unii Europejskiej. Było to więc stanowisko o niewielkim znaczeniu, jako że zmieniało się wraz z każdą prezydencją (co 6 miesięcy). Przewodniczący był odpowiedzialny głównie za przygotowanie, przewodniczenie i przedkładanie sprawozdań ze szczytów Rady Europejskiej i nie miał żadnych uprawnień wykonawczych.
Kompetencje przewodniczącego Rady Europejskiej od 2009 roku Kompetencje przewodniczącego Rady Europejskiej określa art. 15 ust. 6 Traktatu o Unii Europejskiej. Kompetencje te są następujące: Przewodniczący przewodniczy Radzie Europejskiej i prowadzi jej prace. Zapewnia przygotowanie i ciągłość prac Rady Europejskiej we współpracy z przewodniczącym Komisji i na podstawie prac Rady do spraw ogólnych. Wspomaga osiąganie spójności i konsensusu w Radzie Europejskiej. Przedstawia Parlamentowi Europejskiemu sprawozdanie z każdego posiedzenia Rady Europejskiej. Na swoim poziomie i w zakresie swojej właściwości zapewnia reprezentację UE na zewnątrz w sprawach dotyczących wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa.
Ponadto przewodniczący zwołuje konwent złożony z przedstawicieli parlamentów narodowych, szefów państw lub rządów, Parlamentu Europejskiego i Komisji, gdy Rada Europejska opowie się za przeprowadzeniem zmian traktatów.
Reprezentuje on również Unię na zewnątrz:
w kwestiach wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB) – wraz z wysokim przedstawicielem Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa (który pomaga realizować tę politykę i zapewniać jej jednolitość, spójność i skuteczność) na szczytach międzynarodowych – z reguły wraz z przewodniczącym Komisji Europejskiej.
Lista przewodniczących Rady Europejskiej Przed traktatem lizbońskim (1975–2009) Lp. PrzewodniczącyOkres urzędowaniaPrezydencja 1.70px Liam Cosgrave 1 stycznia – 30 czerwca 1975 2.70px Aldo Moro 1 lipca – 31 grudnia 1975 3.70px Gaston Thorn 1 stycznia – 30 czerwca 1976 4.70px Joop den Uyl 1 lipca – 31 grudnia 1976 5.70px James Callaghan 1 stycznia – 30 czerwca 1977 6.70px Leo Tindemans 1 lipca – 31 grudnia 1977 7.70px Anker Jørgensen 1 stycznia – 30 czerwca 1978 8. 70px Helmut Schmidt 1 lipca – 31 grudnia 1978 9.70px Valéry Giscard d’Estaing 1 stycznia – 30 czerwca 1979 10.70px Jack Lynch 1 lipca – 11 grudnia 1979 11.70px Charles Haughey 11 grudnia – 31 grudnia 1979 12.70px Francesco Cossiga 1 stycznia – 30 czerwca 1980 13.70px Pierre Werner 1 lipca – 31 grudnia 1980 14.70px Dries van Agt 1 stycznia – 30 czerwca 1981 15.70px Margaret Thatcher 1 lipca – 31 grudnia 1981 16.70px Wilfried Martens 1 stycznia – 30 czerwca 1982 17.70px Anker Jørgensen 1 lipca – 10 września 1982 18.70px Poul Schlüter 10 września – 31 grudnia 1982 19.70px Helmut Kohl 1 stycznia – 30 czerwca 1983 20.70px Andreas Papandreu 1 lipca – 31 grudnia 1983 21.70px François Mitterrand 1 stycznia – 30 czerwca 1984 22.70px Garret FitzGerald 1 lipca – 31 grudnia 1984 23.70px Bettino Craxi 1 stycznia – 30 czerwca 1985 24.70px Jacques Santer 1 lipca – 31 grudnia 1985 25.70px Ruud Lubbers 1 stycznia – 30 czerwca 1986 26.70px Margaret Thatcher 1 lipca – 31 grudnia 1986 27.70px Wilfried Martens 1 stycznia – 30 czerwca 1987 28.70px Poul Schlüter 1 lipca – 31 grudnia 1987 29.70px Helmut Kohl 1 stycznia – 30 czerwca 1988 30.70px Andreas Papandreu 1 lipca – 31 grudnia 1988 31.70px Felipe González 1 stycznia – 30 czerwca 1989 32.70px François Mitterrand 1 lipca – 31 grudnia 1989 33.70px Charles Haughey 1 stycznia – 30 czerwca 1990 34.70pxGiulio Andreotti 1 lipca – 31 grudnia 1990 35.70px Jacques Santer 1 stycznia – 30 czerwca 1991 36.70px Ruud Lubbers 1 lipca – 31 grudnia 1991 37.70px Aníbal Cavaco Silva 1 stycznia – 30 czerwca 1992 38.70px John Major 1 lipca – 31 grudnia 1992 39.70px Poul Schlüter 1–25 stycznia 1993 40.70px Poul Nyrup Rasmussen 25 stycznia – 30 czerwca 1993 41.70px Jean-Luc Dehaene 1 lipca – 31 grudnia 1993 42.70pxAndreas Papandreu 1 stycznia – 30 czerwca 1994 43.70px Helmut Kohl 1 lipca – 31 grudnia 1994 44.70px François Mitterrand 1 stycznia – 17 maja 1995 45.70px Jacques Chirac 17 maja – 30 czerwca 1995 46.70px Felipe González 1 lipca – 31 grudnia 1995 47.70px Lamberto Dini 1 stycznia – 17 maja 1996 48.70px Romano Prodi 17 maja – 30 czerwca 1996 49.70px John Bruton 1 lipca – 31 grudnia 1996 50.70px Wim Kok 1 stycznia – 30 czerwca 1997 51.70px Jean-Claude Juncker 1 lipca – 31 grudnia 1997 52.70px Tony Blair 1 stycznia – 30 czerwca 1998 53.70px Viktor Klima 1 lipca – 31 grudnia 1998 54.70px Gerhard Schröder 1 stycznia – 30 czerwca 1999 55.70px Paavo Lipponen 1 lipca – 31 grudnia 1999 56.70px António Guterres 1 stycznia – 30 czerwca 2000 57.70px Jacques Chirac 1 lipca – 31 grudnia 2000 58.70px Göran Persson 1 stycznia – 30 czerwca 2001 59.70px Guy Verhofstadt 1 lipca – 31 grudnia 2001 60.70px José María Aznar 1 stycznia – 30 czerwca 2002 61.70px Anders Fogh Rasmussen 1 lipca – 31 grudnia 2002 62.70px Kostas Simitis 1 stycznia – 30 czerwca 2003 63.70px Silvio Berlusconi 1 lipca – 31 grudnia 2003 64.70px Bertie Ahern 1 stycznia – 30 czerwca 2004 65.70px Jan Peter Balkenende 1 lipca – 31 grudnia 2004 66.70px Jean-Claude Juncker 1 stycznia – 30 czerwca 2005 67.70px Tony Blair 1 lipca – 31 grudnia 2005 68.70px Wolfgang Schüssel 1 stycznia – 30 czerwca 2006 69.70px Matti Vanhanen 1 lipca – 31 grudnia 2006 70.70px Angela Merkel 1 stycznia – 30 czerwca 2007 71.70px José Sócrates 1 lipca – 31 grudnia 2007 72. 70px Janez Janša 1 stycznia – 30 czerwca 2008 73.70px Nicolas Sarkozy 1 lipca – 31 grudnia 2008 74.70px Mirek Topolánek 1 stycznia – 8 maja 2009 75.70px Jan Fischer 8 maja – 30 czerwca 2009 76.70px Fredrik Reinfeldt 1 lipca – 1 grudnia 2009
Po traktacie lizbońskim (od 2009) Lp. PrzewodniczącyObjęcie urzęduZłożenie urzęduPartiaPartia NarodowaKraj 1.90pxHerman Van Rompuy1 grudnia 200930 listopada 2014Europejska Partia LudowaCD&V 2.90pxDonald Tusk1 grudnia 201430 listopada 2019PO 3.90pxCharles Michel1 grudnia 20191 grudnia 2024Odnówmy EuropęMR 4.90pxAntónio Costa1 grudnia 2024Sprawuje urządPartia Europejskich SocjalistówPS
Przypisy
Kategoria:Listy polityków