thumb|Niemiecki plakat propagandowy: „Chodźmy na roboty rolne do Niemiec. Zgłoś się natychmiast u twojego wójta” z punktu werbunkowego na roboty do Niemiec przy ulicy Nowy Świat w Warszawie thumb|„Obowiązki robotników i robotnic cywilnych narodowości polskiej podczas pobytu w Rzeszy” thumb|Łapanka – jedna z metod wyszukiwania ludzi na roboty przymusowe w III Rzeszy thumb|Kamień pamięci w Eisenach poświęcony polskiemu robotnikowi przymusowemu Stanisławowi Chudemu podejrzewanemu o kradzież i zamordowanemu 11 marca 1944 Zivilarbeiter (dosłownie „robotnicy cywilni”) – robotnicy przymusowi () werbowani w okupowanej Polsce do robót przymusowych w III Rzeszy na podstawie tak zwanych dekretów polskich (niem. Polenerlasse). Pracujący w Niemczech polscy robotnicy nosili naszywkę „P”.
Zivilarbeiterzy byli traktowani o wiele gorzej niż tak zwani robotnicy-goście () z krajów Europy Zachodniej.
Na ziemiach polskich, w nowo utworzonym Generalnym Gubernatorstwie, w październiku 1939 wprowadzono przymus pracy dla wszystkich mieszkańców od 18. do 60. roku życia, a w grudniu rozciągnięto ten obowiązek także na młodzież powyżej 14. roku życia.