Zachodni to ostre grzbiety przedzielone głębokimi dolinami, zaś Wschodni to szerokie kotliny i doliny rzeczne, pomiędzy którymi wznoszą się góry o łagodnych grzbietach.
thumb|400px|Przegórza Pamiru w okresie wiosennym
Klimat Tadżykistan leży na pograniczu stref klimatu umiarkowanego, który obejmuje północną część kraju i klimatu podzwrotnikowego obejmującego południe kraju. Obie strefy klimatyczne w tym regionie cechują się wybitnym kontynentalizmem. Klimat kraju cechuje się dużymi dobowymi i sezonowymi wahaniami temperatur. Kolejną cechą jest niska wilgotność i opady co jest typową cechą klimatu kontynentalnego. Ponadto klimat Tadżykistanu cechuje się niskim zachmurzeniem utrzymującym się niemal przez cały rok.
Temperatury w Tadżykistanie są skrajne, a do owej skrajności przyczynia się także rzeźba terenu. Zimą średnie wartości termiczne wynoszą od -2 do 2 °C. Temperatury obniżają się wraz ze wzrostem wysokości, gdzie średnie wartości wynoszą -20 °C. Najzimniej jest w Pamirze, gdzie występują silne mrozy z absolutnym minimum dochodzącym nawet do -63 °C. Latem w dolinach jest gorąco, gdzie wartości termiczne wynoszą od 30 do 35 °C, maksymalnie do 48 °C.