Nubia (nub. Nobīn, ) – kraina historyczna w północno-wschodniej Afryce obejmująca środkowy bieg Nilu pomiędzy Asuanem a Chartumem (między VI a I kataraktą), obecnie na terenie południowego Egiptu i północnego Sudanu.
W okresie Nowego Państwa Nubia znana była pod nazwą Kusz, która wzmiankowana jest w Starym Testamencie w Księdze Rodzaju (Rodz. 10, 6–7)o. Hugolin Langkammer OFM: Słownik biblijny, Księgarnia Św. Jacka, Katowice 1989, s. 54. .
Geografia Nubia obejmuje region pomiędzy Asuanem na I katarakcie na Nilu a miejscem niedaleko Chartumu na VI katarakcie, gdzie łączą się Nil Biały z Nilem Błękitnym. Nubia dzielona jest na Nubię Dolną pomiędzy I a II kataraktą, Nubię Górną pomiędzy II a IV kataraktą i Nubię Południową pomiędzy IV a VIEncyklopedia Britannica podaje, że Nubia tradycyjnie dzielona jest na dwa regiony: Nubię Górną i Nubię Dolną, przy czym Nubia Górna obejmowała tereny powyżej i poniżej II katarakty, patrz Britannica (2016)..
Starożytna Nubia w okresie do ok. 4500 p.n.e. cieszyła się dużo bardziej wilgotnym klimatem i jej tereny pokrywała nie pustynia, a sawanna. Klimat zmienił się jednak na suchy i przez ostatnie 5 tys. lat Nubia pozostaje regionem pustynnym z rzadkimi opadami deszczu.