Pozostały obszar Załęża pod względem utworów powierzchniowych zbudowany jest z materiałów pochodzących z kenozoiku. Obszar w dolinach Rawy i dawnego dopływu (potok Osiek; obecnie Rów Wujek, biegnący w rejonie obecnej wschodniej granicy Załęża) o szerokości 250–350 m zbudowany jest z najmłodszych materiałów – to pochodzące z holocenu mułki, piaski i żwiry rzeczne. Osady rzeczne z holocenu w dolinie Rawy sięgają do głębokości 6 metrów. Pozostały obszar Załęża to pochodzące z plejstocenu eluwia glin zwałowych. Od lat 2006–2007 obszar Załęża, głównie ze względu na zaniechanie eksploatacji węgla kamiennego, jest górniczo uspokojony i nie występują tu szkody górnicze.
Gleby na terenie Załęża uległy silnej antropopresji wskutek rozwoju osadnictwa i działalności przemysłowej, przez co znaczny jest tu udział gleb inicjalnych. Występują tu głównie gleby antropogeniczne, wytworzone z glin zwałowych. Klasyfikowane gleby na terenie Załęża posiadają IV klasę bonitacyjną. Są skażone metalami ciężkimi (ołowiem, kadmem i cynkiem), spowodowanymi emisją zanieczyszczeń, zwłaszcza przemysłowych i ze spalania węgla.
Rzeźba terenu thumb|Ulica P. Pośpiecha;