Nowożytny antytrynitaryzm – 1562, jego twórcami byli m.in. Miguel Servet i Faust Socyn. Negował istnienie Trójcy Świętej oraz boskość Jezusa, jako sprzeczne z logiką oraz z przekazem biblijnym. Szczególną rolę w tym nurcie odegrali bracia polscy (tzw. arianie), którzy stworzyli filozofię religii i naukę społeczną, znacznie wyprzedzającą epokę.
Geneza reformacji Ideowe podstawy reformacji kształtowały się już w późnym średniowieczu. Część ówczesnych autorów poddawała krytyce zakres władzy papieży i kurii rzymskiej, a także nadmierne podporządkowanie życia religijnego normom prawnym. Do przedstawicieli tego nurtu należeli m.in. Marsyliusz z Padwy oraz Mateusz z Krakowa.
Za najważniejszych poprzedników reformacji uznaje się Johna Wycliffe’a, profesora teologii na Uniwersytecie Oksfordzkim, oraz Jana Husa, profesora filozofii na Uniwersytecie w Pradze. Wycliffe zmarł w 1384 roku, natomiast Hus został stracony przez spalenie na stosie 6 lipca 1415 roku.