Socjalizm gildyjny to ruch polityczny popierający robotniczą kontrolę nad przemysłem za pośrednictwem gildii związanych z handlem „w domniemanym stosunku umownym ze społeczeństwem”. Pochodzi z Wielkiej Brytanii i był najbardziej wpływowy w pierwszej ćwierci XX wieku. Był silnie związany z G.D.H. Cole’em i pod wpływem idei Williama Morrisa. Jeden z istotnych eksperymentów z samozarządzaniem robotniczym miał miejsce podczas Rewolucji Hiszpańskiej (1936–1939). W książce Anarchosyndykalizm (1938) Rudolf Rocker ta opisywał przemiany w Hiszpanii: „Lecz przejmując grunty i zakłady przemysłowe pod swoje własne kierownictwo zrobili pierwszy i najważniejszy krok na drodze do socjalizmu. Przede wszystkim oni (samorządni robotnicy i chłopi) udowodnili, że pracownicy, nawet bez kapitalistów, są w stanie prowadzić produkcję i robić to lepiej niż wielu głodnych zysku przedsiębiorców”. mały|Logo Mondragon, prawdopodobnie najdłużej trwający przykład samozarządzania pracowników na świecie W szczytowym okresie zimnej wojny w latach 50. Jugosławia opowiadała się za tym, co oficjalnie nazywano socjalistycznym samozarządzaniem w odróżnieniu od krajów bloku wschodniego, z których wszystkie praktykowały centralne planowanie i scentralizowane zarządzanie swoimi gospodarkami.