Protektoraty zakonne left|thumb|Kardynał Antonio Marcello Barberini (zm. 1646) był protektorem swego macierzystego zakonu kapucynów 200px|thumb|Aleksander IV (1254–1261) przed wyborem na papieża był protektorem zakonu franciszkanów Chronologicznie najstarsze są protektoraty wspólnot zakonnych, które pojawiły się w XIII stuleciuPoncet, s. 159.. Zakon franciszkanów niemal od samego początku swego istnienia miał oficjalnego protektora w Kurii Rzymskiej, a konstytucja zakonu z 1223 przyznawała mu miejsce w strukturach zakonnych wraz z określeniem kompetencji; pierwszym protektorem franciszkanów został kardynał Ugolino di Segni, późniejszy papież Grzegorz IX (1227–1241)Poncet, s. 160.. Do końca XIII wieku swoich protektorów zyskały też zakony augustianów (kard. Riccardo Annibaldi w 1243Catholic Encyclopedia: Hermits of St. Augustine), humiliatów (kard. Ottone de Tonengo w 1246The Cardinals of the Holy Roman Church: Oddone di MonferratoParavicini Bagliani, s.), serwitów (kard. Guglielmo Fieschi w 1251The Cardinals of the Holy Roman Church: consistory of May 28, 1244Catholic Encyclopedia: Order of Servites), benedyktyńskie kongregacje kamedułów i wallombrozjan (kard. Ottaviano Ubaldini ok. 1256The Cardinals of the Holy Roman Church: consistory of May 28, 1244Paravicini Bagliani, s. 286.) i prawdopodobnie zakon cystersów (kard.