W Prusach Książęcych sądowe prawo chełmińskie uchylono landrechtem w 1620. W Prusach Królewskich obowiązywało aż do rozbiorów. Prawo chełmińskie dawało duże korzyści i zapewniało wiele swobód, było na początku m.in. narzędziem ściągnięcia osadników niemieckich na tereny zakonu krzyżackiego, ale również z Polski, Niderlandów, Danii, Anglii i innych krajów. Jego łamanie przez zakon było jedną z głównych przyczyn powstania Związku Pruskiego i jego poddania się Polsce, w wyniku czego Polska odzyskała dostęp do morza w roku 1466.

Tło historyczneZdrójkowski Z., Zarys dziejów prawa chełmińskiego 1233-1862. Studium na siedemsetpięćdziesięciolecie wydania przywileju chełmińskiego oraz lokacji miast Chełmna i Torunia, Toruń 1983, s. 11–13. Na początku XIII w. polski Kościół podjął akcję chrystianizacyjną ziem pruskich. Jeden z mnichów cysterskiego klasztoru w Łeknie, Chrystian, uzyskał w 1215 r. na Soborze Laterańskim IV z rąk papieża Innocentego III godność biskupią i jurysdykcję kościelną nad całymi Prusami. Z politycznych powodów, chrystianizację tych ziem popierał książę Konrad mazowiecki. W latach 1217–1223 odbyło się nawet kilka lokalnych wypraw krzyżowych mających na celu stłumienie reliktów pogaństwa, które często wywoływały aktywny opór tamtejszej ludności.