Tomasz z Akwinu nauczał, że diabeł najpierw próbował zniszczyć dzieło Chrystusa w świecie przez tyranów – despotów, którzy zabijali cieleśnie chrześcijan jako męczenników, następnie zaś przez heretyków, dzięki którym wielu wiernych zabijanych jest przez szatana duchowoPor. Tomasz z Akwinu, Contra errores Graecorum, Pars 2, Prologus. Polski przekład: Sprostowanie błędów greckich, w: Tenże, Dzieła wybrane, przeł. i opr. J. Salij OP, Poznań 1984 Wydawnictwo „W drodze”..
To powiązanie wyznań wiary z tajemnicą odkupienia tłumaczy dramatyczne sytuacje w Kościele, gdy wokół pewnych prawd wiary powstają długotrwałe nieraz konflikty. Jednym z pierwszych tego typu konfliktów był spór znamienitego teologa, św. Hipolita (II w.), z kolejnymi biskupami Rzymu. Również fakt, że w okresie Reformacji w obronie ortodoksji wiary wiele osób dobrowolnie poniosło śmierć, nie chcąc się wyrzec prawd wiary katolickiej. W samej Anglii jest obecnie ponad 350 beatyfikowanych męczenników katolickich tego okresu. Gdy, z kolei, na krótko władzę przejęła katolicka królowa, na śmierć gotowi byli ci, którzy chcieli widzieć Anglię protestancką. W tym świetle można także próbować zrozumieć trwający do dziś spór o Filioque. A także przygotowanie i wygłoszenie w 1968 r.