Barani Kożuszek. Opowiadanie historyczne z końca XVIII w. – powieść historyczna Józefa Ignacego Kraszewskiego z 1881.

Dedykowana rzeźbiarzowi Wiktorowi Łodzia-Brodzkiemu, twórcy dwóch marmurowych popiersi pisarza. Początkowo publikowana w 25 odcinkach na łamach warszawskiego „Tygodnika Ilustrowanego” (nr 263–287) w okresie od 8 stycznia do 5 czerwca 1881. Dwutomowe wydanie książkowe z przedmową Teodora Jeske-Choińskiego ukazało się dopiero w 1898 w „Bibliotece Dzieł Wyborowych” (nr 60–61). Poprzedziło je wydanie przekładu rosyjskiego w 1882Nota wydawnicza do wyd. 1986, s. 190.. Wznowienia dokonano po długim czasie, w dwóch późnych wydaniach powojennych (1966, 1986), opartych na pierwodruku.

Tło powstania Tematyczny pomysł fabuły tej mało znanej i późno napisanej powieści zaczerpnął pisarz z Pamiętnika anegdotycznego z czasów Stanisława Augusta. Opisana tam autentyczna postać i losy tajemniczego żebraka z lat 1790–1794, nazywanego Baranim Kożuszkiem, różnią się jednak od ich literackiego przetworzenia. W ujęciu Kraszewskiego znacznie starszy wiekiem bohater jest głębiej motywowany ideowo i wyraźniej związany z obozem patriotycznym.