Wrogowie podsycali między innymi napięcia w Niemczech, licząc iż walki wewnętrzne osłabią Habsburgów.
Wojny obniżyły także, i tak już niski, autorytet papieży, którzy bardziej przypominali świeckich władców niż zwierzchników religijnych. Państwa włoskie poniosły największe straty. Utraciły rozliczne swobody polityczne, były wyniszczone gospodarczo i demograficznie. Świadectwo zniszczeń daje poseł Henryka VIII: "między Vercelli a Padwą przez 50 mil... sama pustka. Nie spotkaliśmy ani mężczyzny, ani kobiety pracujących w polu, żadnego zwierzęcia... winnice zdziczałe". Hegemonia Habsburgów miała jednak i plusy dla państw Italii – zapewniała im obronę przed ekspansywnymi Turkami, napierającymi na Zachodnią Europę. Innym skutkiem wojny Ligi z Cognac był koniec tradycyjnych włoskich komun miejskich. Republika Florencka była ostatnim takim tworem.
Bibliografia Gierowski Andrzej Józef, Historia Włoch, Ossolineum, Wrocław 2003. Guicciardini Francesco, The History of Italy, tłum. Sydney Alexander, Princeton University Press, Princeton 1984. Blockmans Wim. Emperor Charles V 1500–1558, tłum. Isola van den Hoven-Vardon, Oxford University Press, Nowy Jork 2002. Norwich John Julius, A History of Venice, Vintage Books, Nowy Jork 1989.
Wojna Ligi z Cognac Kategoria:Wojny w Europie Kategoria:Wojny w historii Anglii Kategoria:Wojny w historii Hiszpanii Kategoria:Wojny w historii Francji Kategoria:Wojny w historii Wenecji