Budowa i działanie Elementy podstawowe Niezależnie od konstrukcji typowy zegar składa się z kilku podstawowych elementów: źródła energii, na przykład obciążnika, sprężyny, baterii albo zasilania sieciowego układu regulującego tempo pracy, takiego jak wahadło, balans, oscylator kwarcowy albo rezonans atomowy mechanizmu zliczającego kolejne okresy drgań i przeliczającego je na sekundy, minuty oraz godziny układu wskazującego lub zapisującego czas, na przykład tarczy ze wskazówkami, wyświetlacza albo sygnału dźwiękowego.
W nowoczesnym ujęciu elementem odmierzającym czas jest oscylator harmoniczny, czyli układ wykonujący powtarzalne drgania o możliwie stałej częstotliwości. W zegarach mechanicznych rolę tę pełnią zwykle wahadło albo balans, w zegarach kwarcowych rezonator kwarcowy, a w atomowych przejścia energetyczne atomów będące wzorcem sekundy. Wahadło najlepiej sprawdza się w zegarach stacjonarnych, natomiast w zegarach przenośnych jego rolę przejmuje balans ze sprężyną włosową, mniej wrażliwy na zmianę położenia urządzenia. W zegarach mechanicznych ważną rolę pełni także wychwyt, który przekazuje energię do regulatora chodu i dozuje ruch przekładni.