W klasycznym zegarze mechanicznym można wyróżnić zasobnik energii w postaci obciążnika albo sprężyny, przekładnię zębatą przenoszącą ruch, wychwyt współpracujący z regulatorem chodu oraz układ wskazań. W wielu zegarach publicznych i domowych dochodzi do tego także mechanizm bicia, kurantu albo prostego automatu, uruchamiany o określonych porach. Często oznacza to częściowe rozdzielenie funkcji w obrębie jednego urządzenia: jeden tor mechanizmu odpowiada za stały chód i wskazania, a drugi za wybijanie godzin, półgodzin albo uruchamianie dodatkowych efektów dźwiękowych i ruchomych.
W obrębie tej samej rodziny mechanicznej występują jednak istotne różnice konstrukcyjne. Najdawniejsze duże zegary wieżowe były zwykle napędzane ciężarami i projektowane raczej do pracy stacjonarnej niż do przenoszenia, natomiast zegary sprężynowe pozwoliły zmniejszyć mechanizm i umieścić go w zegarach stołowych, kominkowych czy kieszonkowych. Napęd sprężynowy nie rozwiązywał jednak automatycznie problemu dokładności, ponieważ siła oddawana przez sprężynę zmienia się w miarę jej rozwijania, więc praktyczne konstrukcje wymagały coraz lepszych rozwiązań regulacyjnych i kompensacyjnych.