I na to szli na szubienicę Jaroszyńscy i Rzońcę, a później Pietrusińscy i Osowscy i tylu innych męczenników za wolność i lud, żeby ich bracia robotnicy, żeby synowie ich towarzyszy w 14 lat potem trącali się kubkiem z sołdatami i ciurami urzędów moskiewskich? (...) Tylko nędzni i podli albo ciemni i głupi w zabawie udział wezmą.
Oficjalne powstanie Stronnictwa miało miejsce podczas zjazdu w Pałacu Błękitnym Maurycego Zamoyskiego w czerwcu 1905. Formalną inaugurację partii poprzedziło powołanie przez Dmowskiego rok wcześniej tzw. inteligentnej dziesiątki, która miała wpływać na inteligencką warstwę Warszawy. W jej skład wchodzili: Stanisław Bukowiecki, Kazimierz Otrębowicz, Marian Lutosławski, Stanisław Libicki, Franciszek Zieliński, Wacław Łapiński, Aleksander Zawadzki, Zygmunt Makowiecki i Bolesław Lutomski. Ugrupowanie współpracowało z takimi organizacjami, jak: Stronnictwo Polityki Realnej, Stronnictwo Postępowo-Demokratyczne, Związek Pracy Narodowej i Spójnia NarodowaT. Sikorski, Stronnictwo Demokratyczno-Narodowe, [w:] Encyklopedia ruchu narodowego. Organizacje, wydarzenia, pojęcia, t. 1, red. K. Kawęcki, Warszawa 2022, s.