Nazwy służebne (zawodowe) – nazwy własne wyodrębniane w ramach nazw geograficznych (toponimii) w ramach tzw. klasyfikacji semantycznej. Nazwy te pochodzą od nazw grup zawodowych mieszkańców osad lub apelatywnych określeń zespołu ludzi, którzy w okresie wczesnofeudalnym wypełniali określone zobowiązania i służby wobec księcia i jego dworu, także wobec wysokich dygnitarzy kościelnych.
Geneza terminu Termin „nazwy służebne” został wprowadzony do literatury naukowej przez historyków, którzy dostrzegli w nich cechy typowe dla średniowiecznej rzeczywistości, a następnie przejęty i zaakceptowany przez lingwistów, zwłaszcza onomastów. Część nazw miejscowych tego typu ma zapewne późniejszą genezę, dlatego niektórzy językoznawcy preferują określenie nazwy zawodowe jako najbardziej odpowiednią.
Bez osobnych wiadomości historycznych trudno odróżnić nazwy służebne od nazw wykonawców zawodów, np. niepracujących dla księcia (np. Kowale, Rybaki były raczej osadami kowali i rybaków pracujących na swój rachunek).