Pierwotne przeznaczenie dzieła nie jest pewne, aczkolwiek badacze widzą w nim element nastawy ołtarzowej. Zwarty układ postaci, niemal izokefaliczny układ głów postaci najdalszego planu i ogólny zarys są głównymi argumentami przemawiającymi za takim przypuszczeniem. Nic jednak nie wiadomo na temat pierwotnego umieszczenia dzieła w przestrzeni liturgicznej oraz jego lokalizacji. Istnieje hipoteza, iż Ostatnia Modlitwa Marii stanowiła część retabulum ołtarza kaplicy zamku krzyżackiego w Gdańsku, rozebranego w czasie wojny trzynastoletniej przez gdańskie mieszczaństwo. Wyniesione z niego zostały niektóre elementy wystroju i umieszczone wtórnie w innych miejscach w Gdańsku. Zleceniodawcą dzieła byli prawdopodobnie przedstawiciele zakonu Najświętszej Marii Panny, którzy otaczali najwyższym kultem Marię, również Jej Zaśnięcie, Wniebowzięcie i Koronację (ostatni z tych wątków służył propagowaniu władzy zakonu w Prusach Zakonnych). Wtórne umieszczenie dzieła łączy się z gotycką praktyką umieszczania wątków maryjnych w portalach kościołów i katedr. Ten typ Zaśnięcia jest także zobrazowaniem dobrej śmierci. Dawna, mająca "feudalny", "krzyżacki" charakter wymowa, została zastąpiona nowymi treściami, które wyszły prawdopodobnie z inicjatywy środowiska mieszczańskiego.