Hucbald w związku z muzyką wielogłosową wprowadza system linii zależny od ambitusu.
W kolejnym etapie rozwoju notacji neumatycznej pojawiają się oznaczenia interwałów za pomocą symboli. Tę notację modyfikował i rozbudował Hermannus Contractus.
Notacja cheironomiczna neumatyczna Przed XI wiekiem stosowano tzw. notację cheironomiczną neumatyczną. Powstała ona z dwóch znaków – punctum (●) i virga (│). Obejmowała 32 znaki zwane neumami, które wskazują tylko kierunek melodii, nie określając bezwzględnej wysokości dźwięków (ani rytmu). Znaki te umieszczane były nad tekstem.
Notacja diastematyczna neumatyczna W roku 1000 została wprowadzona jedna pozioma linia, nad którą i pod którą pisano neumy. Umieszczano je w przestrzeniach między liniami. Dało to początek notacji diastematycznej neumatycznej, w której była już określona bezwzględna wysokość dźwięków. Stosowano ją jako środek mnemotechniczny.
Guido z Arezzo i wprowadzenie kolorowych linii Dalszego rozwoju notacji w XI wieku dokonuje Gwido z Arezzo. Uprościł on notację, wprowadzając cztery linie, w tym dwie kolorowe. Linie są oznaczone na konkretne dźwięki: f – czerwona, c – żółta, d, a – czarne.