Operacja noworosyjsko-tamańska – operacja strategiczna przeprowadzona przez wojska Armii Czerwonej między 9 września a 9 października 1943 roku na froncie wschodnim II wojny światowej w celu wyzwolenia spod okupacji państw Osi Noworosyjska i jego okolic oraz Półwyspu Tamańskiego. W wyniku operacji siły Frontu Północnokaukaskiego całkowicie wyzwoliły Kaukaz i dotarły do Cieśniny Kerczeńskiej. Sukces operacji pozwolił na przeprowadzenie desantu na Półwysep Kerczeński, co zostało wykonane 31 października 1943 roku.
Podłoże Po wyparciu Niemców z podnóża Kaukazu na początku 1943 roku w ich rękach pozostał tylko Półwysep Tamański. Rejon ten miał duże znaczenie dla całego frontu wschodniego. Panowanie niemieckie na półwyspie powodowało koncentrowanie dużych sił Armii Czerwonej. Znajdujące się na półwyspie i na Krymie lotniska pozwalały kontrolować znaczny obszar Kaukazu i Morza Czarnego. Porty w tym rejonie pozwalały na użycie niewielkich, ale zagrażających sił morskich państw OsiEncyklopedia II wojny światowej nr 38..., s. 671..