Tworzenie nowych gniazd zapadało decyzją odgórną, inspiracje wychodziły zaś głównie od najbardziej doświadczonego w tej materii aktywu poznańsko-kujawsko-pomorskiego. Bernard Milski (przedstawiciel „Sokoła” w Gdańsku), Paweł Siudowski (prezes gniazda w Chełmnie) oraz delegaci z Torunia zainicjowali 23 lutego 1896 roku powstanie „Sokoła” w Kościerzynie. Akces do gniazda zgłosiło 17 osób. Jednym z pierwszych przewodniczących gniazda został wybitny działacz Tomasz Rogala. Celem pracy gniazda stało się krzewienie kultury fizycznej, rozwijanie życia towarzyskiego, pobudzanie świadomości narodowej polskiej wśród członków i lokalnej społeczności, zwłaszcza zaś młodzieży. Zajęcia gimnastyczne odbywały się cotygodniowo w sali miejskiego „Bazaru”. Jeszcze w 1896 r. władze pruskie wzmogły represje na gniazda sokole. Nie mogąc wprost zakazać działalności „Sokołom” szukały chociażby najmniejszych uchybień, przewinień. Powszechnym nakazem stało się zabieganie o zezwolenia na działalność publiczną na wolnym powietrzu, przemarszów. Nacjonalistyczna prasa niemiecka rozpoczęła nagonkę na „Sokoły” przypisując im rangę towarzystw politycznych, a nawet wojskowych, stawiając za argument przemarsze umundurowanych mężczyzn z chorągwiami nie niemieckimi.