Twórczości literackiej zaczął się konsekwentnie poświęcać od początku lat '80 XIX w. Przebywając w Szwajcarii napisał m.in. powieść Na krasnym dworze (o pobycie króla Bolesława Śmiałego w Kijowie), w 1884 napisał we Lwowie powieść Dwie drogi (czasy powstania styczniowego) (wydana została dwa lata później), w 1886 ukończył Na kresach ukrainnych (o buncie hajdamackim), a rok później – Pan hetman Mazepa.
Obfitym czasem w dzieła był okres warszawski. Rawita-Gawroński wydaje kolejno: powieść Poszukiwacze szczęścia (krytyczne spojrzenia na ruch socjalistyczny), Złotobrody Emir (tematyka ukraińska, wydarzenia poprzedzające powstanie listopadowe), Obca krew (o relacjach polsko-rosyjskich, opublikowana w częściach na łamach „Gazety Lwowskiej”), dramat Trzeci Maja (wydany z okazji setnej rocznicy konstytucji). W tym czasie był autorem także wielu nowel i innych drobniejszych utworów, a także zaczął publikować pierwsze teksty z zakresu historii, zajmując się osadnictwem i życiem drobnej szlachty na Polesiu Kijowskim w XV–XVIII w.