Droga na Górę Karmel jest jednym, być może najważniejszym z czterech dzieł Św. Jana od Krzyża, Doktora Kościoła i katolickiego mistyka. Traktat jest szczegółowym opisem ascetycznej drogi prowadzącej do zjednoczenia z Bogiem. Św. Jan czerpał zarówno z Biblii jak i katolickiego dziedzictwa teologiczno-filozoficznego, jak augustynizm i tomizm, oraz z osobistych doświadczeń. Książka rozpoczęta jako obszerny komentarz do treści poematu Autora o tym samym tytule, przechodzi następnie w systematyczny wykład życia wiary i drogi mistycznej.
Układ treści Książka jest podzielona na trzy księgi. Pierwsza księga dotyczy ogólnie doświadczenia tzw. nocy duchowej w jej różnych wymiarach: mówi o jej istocie, konieczności. Święty rozpoczął księgę jako komentarz pierwszej strofy poematu: En una noche oscura (pol. W noc jedną pełną ciemności...). Ostatecznie jednak, w trakcie pisania, komentarz stał się traktatem o życiu duchowym. Autor nie dotrzymał też zapowiedzianego przez siebie schematu zmysły-duch (por. ks.I,1,2). Księga druga i trzecia wyjaśniają życie cnót teologalnych jako drogę do oczyszczenia i zjednoczenia z Bogiem. Swobodne podejście Autora do zamierzonego planu jest zrozumiałe ze względu na dynamikę opisywanego rozwoju życia duchowego. Droga duchowa wymyka się systematycznym podziałom, które mają tendencje do mnożenia się. Np.