Przyczyny Głównymi przyczynami dekolonizacji były: znacząco coraz większe koszty polityczne oraz ekonomiczne utrzymania i kontroli kolonii; zmniejszające się przyzwolenie dla utrzymywania represyjnego systemu w państwach kolonizujących oraz pozostałych państwach (głównie USA); wzrost nacjonalizmu, dążenia narodów Afryki i Azji do samostanowienia (ruchy niepodległościowe i panafrykańskie); udział żołnierzy pochodzących z Afryki w II wojnie światowej (co doprowadziło do zmiany wizerunku „białego”); wzrost wpływów komunistycznych w krajach Trzeciego Świata.
Przebieg thumb|I wojna indochińska, 1954
Narody Azji prowadziły wcześniej walkę w różnych formach przeciwko obcej dominacji i panowaniu kolonialnemu (bunty, wojny, powstania, działania partyzanckie, akcje polityczne, bierny opór), jednak przez długie lata była ona nieskuteczna. Brak skuteczności wynikał ze zróżnicowania etnicznego w wielu państwach, rozdrobnienia politycznego, braku doświadczenia, braku środków do skutecznego przeciwstawienia się najeźdźcom posiadającym wyższą technikę, lepszej organizacji i lepszego uzbrojenia, braku programu, który porwałby do walki szerokie masy społeczeństw. Nowoczesny ruch narodowowyzwoleńczy zaczął kształtować się pod koniec XIX wieku.