Wielka Brytania i Francja opanowały po około 30% AfrykiEncyklopedia PWN Historia. Wiek XIX i XX, wyd. 2002 r., s. 136.. Franklin Delano Roosevelt, prezydent Stanów Zjednoczonych w latach 1933–1945, był zdecydowanym przeciwnikiem kolonializmu i propagatorem jego likwidacjiLynn Pickett, Clive Prince, Stephen Prior Od własnej kuli. Tajna wojna między aliantami, wyd. 2007, s. 62, 259. (Karta Atlantycka).
Działania wojenne w Afryce i Azji podczas II wojny światowej ożywiły ruchy narodowowyzwoleńcze w koloniach. Po zakończeniu wojny miała miejsce seria niewielkich wojen kolonialnych, które jednak doprowadziły do osłabienia metropolii. Skutkowało to ogólnym osłabieniem kontynentu europejskiegoAntoni Czubiński Historia drugiej wojny światowej 1939–1945, wydanie 2006, s. 291.. Decydującym dla dekolonizacji czynnikiem było uzyskanie niepodległości przez IndieJerzy Pilikowski Szkolny słownik historyczny, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003, s. 47. (1947). W 1945 roku kolonie zajmowały obszar 36 mln km², na którym żyło 663 mln ludzi. Najwcześniej dekolonizacja rozpoczęła się w Azji, następnie w Afryce, a najpóźniej w Ameryce Łacińskiej i na Karaibach. Powstające państwa często okazywały się całkowicie nieprzygotowane do samodzielnego istnienia gospodarczego i politycznego.