1) Placówka AK Cieszanów (Obwód AK Jarosław) powstała na przełomie 1942/1943; jej organizatorem był sierż. Stanisław Mroczkowski „Bosak”, a dowódcą st. sierż. Józef Czemerda „Śmiały”, następnie od 1944 r. kpt. Kazimierz Maciejewicz „Dar”. Placówka obejmowała żołnierzy z Cieszanowa (i kolonii Czereśnie) oraz m.in. z Nowego Sioła, Dachnowa, Folwarków, Niemstowa, Lublińca Nowego, Chotylubia i Rudki; na początku 1944 r. z jej żołnierzy utworzono 4. pluton AK.
2) Druga placówka AK w Cieszanowie (Obwód AK Tomaszów Lubelski) została utworzona w 1943 r., a dowodził nią ppor. rez. Franciszek Szajowski „Kruk”; podlegali mu głównie konspiratorzy z Cieszanowa oraz z Chotylubia, Folwarków i Dachnowa. Wiosną 1944 r. struktury te przekształcono w 6. kompanię AK (V rejon Obwodu Tomaszów), której rejonem dowodził ppor. rez. Marian Warda „Polakowski”.
Spalenie Cieszanowa (maj 1944) Na początku maja 1944 roku Cieszanów stał się celem działań zbrojnych Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), co doprowadziło do masowej ucieczki ludności polskiej. Sytuacja w regionie ulegała gwałtownemu pogorszeniu na skutek narastającego konfliktu polsko-ukraińskiego, a mieszkańcy Cieszanowa spodziewali się ataku.