XIII–XV wiek Podczas panowania Mieszka Laskonogiego na zamku działała od około 1200 roku mennica wybijająca brakteaty z inskrypcją MILOST (zn. cześć lub uszanowanie). Inskrypcja ta była jednym z pierwszych zabytków języka polskiego na monetach. Jednakże Borys Paszkiewicz twierdzi, że ów brakteat jest monetą dolnośląską, a sam napis MILOST może być pochodzenia czeskiego. Za jego rządów powstała także romańska kaplica zamkowa, która prawdopodobnie była najstarszym miejscem krzewienia wiary chrześcijańskiej na ziemi raciborskiej. W 1201 roku w wyniku śmierci swojego brata i jego syna Jarosława Mieszko zajął Opole, tworząc księstwo opolsko-raciborskie. Racibórz był wówczas siedzibą dworu książęcego na co wskazuje m.in. tytulatura władcy (dux Ratibor, dux Raceburgensis).
W 1211 roku po śmierci Laskonogiego władzę na zamku przejął jego syn Kazimierz, a za jego panowania na znaczeniu zyskało Opole, które stało się stolicą księstwa. Przed 1217 rokiem książę lokował na prawie flamandzkim lewobrzeżną część Raciborza. Po śmierci Kazimierza rządy w księstwie sprawowali regenci, najpierw Henryk Brodaty, a później wdowa po księciu Kazimierzu, księżna Wiola. W 1222 roku znany jest kasztelan raciborski – Stoigniew.