Jedną z takich osad było Żelistrzewo, które zostało założone między IX a XII wiekiem, a pierwsze znane wzmianki dotyczące miejscowości pochodzą z roku 1279. Z uwagi na to, że rządy sprawowało duchowieństwo świeckie, była to tzw. osada książęca (inaczej: dwór, okolica, ulicówka). Z innych źródeł wynika, że Żelistrzewo zostało przyznane w 1277 roku pierwszemu kasztelanowi Pucka Ściborowi przez księcia Mściwoja II.
W latach 1308–1309 na tereny Pomorza Gdańskiego wkroczyli Krzyżacy, co spowodowało duże zmiany także na terenie Pucka i okolic (również Żelistrzewa). Kasztelania Pucka została zlikwidowana, a rządy przeszły w ręce zakonu i prywatnych właścicieli. W Żelistrzewie władzę przejął kościół. Żelistrzewo należało do parafii w Pucku, dlatego ludność wsi zobowiązana była uiszczać dziesięcinę, z której jedna połowa przypadała biskupstwu, a druga puckiemu plebanowi. Sytuacja taka istniała do roku 1534.
Do XVII wieku właścicielami ziem, na których leżała miejscowość, byli różni władcy. Za panowania Jana III Sobieskiego Żelistrzewo kupił Jan Wejher, powiększając tym samym swój majątek.