Azucena licząc na to, że Manrico stając naprzeciw własnego brata, pomści także jej dziecko i matkę, wspiera go z całych swych sił. Gdy ten odnosi obrażenia w walkach, leczy go i podsycając w nim gniew, wyrzuca mu, dlaczego nie zabił wroga – młodego hrabiego di Luna, mając do tego okazję. Opowiada też mu tragiczną historię swojej matki (Stride la vampa), uchyla się jednak od tego, by mu jednoznacznie powiedzieć kim naprawdę dla niej jest. Próbuje go także zatrzymać, gdy kierowany głosem miłości, udaje się na niebezpieczną wyprawę. Wreszcie udaje się pod broniony przez jej przybranego syna zamek Castellor, gdzie zostaje pojmana przez oddział Luny. W ręce brata wpada też spieszący jej z pomocą Manrico. W wyniku kolejnego tragicznego splotu wydarzeń młody hrabia di Luna skazuje rywala na śmierć, a dopiero po egzekucji Azucena wyjawia paniczowi kogo zabił, mówi, że to Manrico był jego bratem.
Komentarz Verdi stworzył Trubadura po śmierci własnej matki i jak się przypuszcza, to ona miała wpływ na postać Azuceny. Cyganka jest pierwszą charakterystyczną postacią kompozytora napisaną na mezzosopran. Uważana jest przy tym za bardziej wyrazistą od wielu bohaterek sopranowych.