Okręt taki w założeniu miał niszczyć pancerniki i inne okręty ogniem artylerii z dużej odległości, a samemu unikać walki w niesprzyjających warunkach i zniszczenia, korzystając ze swojej przewagi prędkości. Miał przy tym być jednostką bardziej uniwersalną od pancernika, mogącą prowadzić działania rajderskie na liniach komunikacyjnych przeciwnika oraz działania rozpoznawcze na rzecz floty liniowej. Daleki zasięg, wysoka prędkość i silne uzbrojenie to cechy, dzięki którym okręt tej klasy nadawał się do prowadzenia skutecznej walki w działaniach zbrojnych z koloniami i o kolonie. Pierwsze okręty zbudowane według tej koncepcji to brytyjskie krążowniki liniowe (początkowo nazywane wielkimi krążownikami) typu Invincible, ukończone w 1908, których budowę prowadzono równocześnie z pierwszym pancernikiem nowej generacji, HMS „Dreadnought”.
Mimo swojej nazwy, krążowniki liniowe nie były zaliczane do klasy krążowników, lecz okrętów liniowych (ang. Battlecruiser, niem. Schlachtkreuzer, od cruiser / Kreuzer – krążownik). Od krążowników były znacznie potężniejsze, większe i różniły się konstrukcją, która była w zasadzie taka sama, jak pancerników.