Nad śluzą znajdował się most zwodzony, który został zastąpiony w połowie XIX wieku stałym.
Dla obrony w 1650 i 1672 śluzę wyposażono w dwie lunety (tzw. Świńskie Głowy), pomiędzy którymi ciągną się dwie kamienne grodzie o długości 100 m, naprowadzające wody Motławy na śluzę. Na końcach grodzi stoją cztery wieżyczki zaporowe - Panny Wodne zwane żartobliwie Czterema Dziewicami - które miały uniemożliwiać przejście wrogich żołnierzy po grodziach.
thumb|220px|left|Cztery Dziewice thumb|240px|Pozostałości młyna Celem wzniesienia budowli była regulacja stanu wody w fosach i umożliwienie pracy młyna zapasowego wybudowanego nieopodal śluzy. Młyn pełnił funkcje rezerwową na wypadek, gdyby nieprzyjaciel unieruchomił inne młyny miejskie poprzez zamknięcie kanału Raduni. Śluza była jednym z elementów systemu obronnego, który umożliwiał zastosowanie tzw. " manewru wodnego", który polegał na zalaniu wodą przedpola wokół Gdańska. Uniemożliwiało to dostęp wojskom oblegającym miasto od południa i wschodu. W 1656 r. armia szwedzka odstąpiła od oblężenia po zalaniu przedpola Gdańska. W czasie sztormów na morzu (cofka) śluza chroniła Żuławy przed powodzią (przed zalaniem wodą morską wtłaczaną na Motławę przez północne wiatry).