W ciągu XI w., oprócz monarchy, własne oddziały (drużyny) zaczęli formować też wysocy urzędnicy państwowi, dostojnicy duchowni i właściciele ziemscy. W nowych warunkach drużyna władcy straciła swoje dotychczasowe znaczenie militarne. Przestała też pełnić funkcje administracyjno-fiskalne. Ograniczyła się do roli przybocznego oddziału nadwornego. Zmieniły się też sposoby jej utrzymania. Zamiast wynagrodzenia, wojownicy często dostawali w użytkowanie ziemię. Za czasów Bolesława III drużyna nadworna przestała istnieć. Polska zubożała, a podzielona na państewka dzielnicowe nie była już zdolna utrzymać stałego wojska. Wojom drużynowym nadawano ziemię z powinnością posługi rycerskiej. Rola rycerstwa nadwornego przeszła całkowicie na rycerstwo osiadłe, a pospolite ruszenie stało się podstawową formą polskiej siły zbrojnej.
Drużyna królewska spowodowała, że z luźnych szczepów i żup powstało pod rządem Piastowiczów silne państwo polskie. Plemię Polan podbiło ziemie plemion ościennych i dało początek narodowi polskiemu.