Drugim obok pospolitego ruszenia elementem sił zbrojnych, były nieliczne oddziały stałe. Stanowiły je przede wszystkim załogi grodów książęcych złożone z zawodowych żołnierzy. Pełniły one też służbę na dworze książęcym jako rodzaj straży przybocznejDały one początek wojskom nadwornym.

Trzeci element to oddziały najemne odbywające służbę w ciągu jednej kampanii. Służyły one przede wszystkim za część łupów i niewielkie wynagrodzenie. Składały się przede wszystkim z przedstawicieli najbliższych Polsce sąsiadów.

W jeździe występował podział na jazdę cięższą i lżejszą. Nie był to jednak podział organizacyjny. Istniała różnica funkcji taktycznej. Nie tworzono osobnych szyków ciężkiej i lekkiej jazdy, lecz w tym samym szyku wysuwano do przodu lepiej uzbrojonych rycerzy. Odrębne oddziały lżejszej jazdy stanowiły wojska najemne lub sprzymierzone.

W piechocie jedynie łucznicy mogli być zorganizowani w odrębne jednostki organizacyjne, a ze względu na duży zasięg swej broni mogli działać w osobnych oddziałach w sensie taktycznym.

Oddziały pomocnicze to tabory oraz oddziały techniczne. Te ostatnie złożone były przede wszystkim z rzemieślników wykorzystywanych przede wszystkim do budowy machin oblężniczych i miotających.