thumb|Rycerstwo polskie 1447–1492 thumb|Żołnierze polscy 1507–1548 thumb|Piechota polska 1548–1572 Wojsko I Rzeczypospolitej w okresie odrodzenia – siły zbrojne I Rzeczypospolitej w latach 1454–1576.
Naczelne dowództwo sprawowali królowie: Kazimierz IV Jagiellończyk, Jan I Olbracht, Aleksander Jagiellończyk, Zygmunt I Stary, Zygmunt II August, Henryk III Walezy.
System dowodzenia Dawne urzędy wojskowe stały się honorowymi urzędami ziemskimi lub funkcjonowały wyłącznie w ramach pospolitego ruszenia. Chorąży danej ziemi, powiatu czy województwa, nosił na wyprawie chorągiew, a wojewodowie i kasztelanowie dowodzili pospolitym ruszeniem swego województwa, ziemi czy powiatu. Naczelnym wodzem pospolitego ruszenia był król. Za pośrednictwem rotmistrzów król sprawował też naczelne dowództwo nad oddziałami zaciężnymi. Podczas ostatniego okresu wojny trzynastoletniej, Kazimierz Jagiellończyk faktycznie zrezygnował z wykonywania funkcji naczelnego wodza. W pospolitym ruszeniu dowodzili wojewodowie i kasztelanowie. Kompetencje dowódcze w wojskach zaciężnych przekazał wybitniejszym rotmistrzom lub rycerzom, oddając oddziały pod ich komendę na określony czas i dla wykonywania określonych zadań.