Instytut Badań nad Historią i Kulturą ZSRR (ros. Институт по изучению истории и культуры СССР, niem. Institut zur Erforschung der Geschichte und Kultur der UdSSR, ang. The Institute for the Study of the History and Culture of the USSR) – niemiecki ośrodek naukowy w Monachium skupiający przedstawicieli drugiej emigracji rosyjskiej w latach 1950–1972.
Historia Instytut został założony 8 lipca 1950 roku na bazie istniejącej wcześniej rosyjskiej biblioteki. Tworzyli go naukowcy i specjaliści wywodzący się z radzieckich emigrantów okresu II wojny światowej, którzy po jej zakończeniu uniknęli deportacji do ZSRR. Celem ośrodka było prowadzenie badań naukowych dotyczących różnych dziedzin życia w Związku Radzieckim i przedstawianie ich wyników Zachodowi. Miał on stanowić platformę współpracy naukowej pomiędzy badaczami z różnych części świata. Współtwórcami Instytutu byli m.in. Andriej G. Ałdan, Abdurachman G. Awtorchanow, Konstantin F. Sztieppa. Na pierwszym zjeździe organizacyjnym został przyjęty regulamin Instytutu, opisujący jego zadania, utworzone struktury organizacyjne i wybrane jego kierownictwo. Funkcję dyrektora objął Nikołaj A. Troicki, występujący pod fałszywym nazwiskiem Borysa A. Jakowlewa.