Rozporządzeniem Rady Ministrów z 5 listopada 2002 roku Instytut otrzymał status pierwszego w Polsce Państwowego Instytutu Badawczego (CIOP-PIB). Od 2001 roku CIOP-PIB pełni funkcję Krajowego Punktu Centralnego (Focal Point) Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (EU-OSHA). W 2004 roku stał się jednostką notyfikowaną w UE (nr 1437) do prowadzenia oceny zgodności w obszarze środków ochrony indywidualnej i maszyn. W październiku 2015 roku uruchomiono Centrum Badań i Rozwoju Techniki Bezpieczeństwa Procesów i Środowiska „Tech-Safe-Bio” (budynek B w siedzibie przy Czerniakowskiej w Warszawie).
Dyrektorzy Chronologiczna lista dyrektorów instytutu od momentu jego powstania w 1950 roku:
* 1950 - 1964: prof. inż. Ludwik Taniewski
* 1964 - 1969: dr inż. Stanisław Frankiewicz
* 1969 - 1974: mgr Lech Kochański (p.o.)
* 1974 - 1989: doc. dr inż. Stanisław Dąbrowski (do 14 listopada 1974 jako p.o.)
* 1989 - 2020: prof. dr hab. n. med. Danuta Koradecka
* 2021 - 2024: dr hab. inż. Wiktor Marek Zawieska, prof. instytutu
* od 2024: mgr Agnieszka Szczygielska