thumb|Tablica we lwowskim kościele OO. Bernardynów Stanisław Pilat, krypt. St.P., W., dr S.P. (ur. 1802 w Krasnymstawie, ochrzcz. 7 września 1802, zm. 13 sierpnia 1866 w Niemirowie) – polski pisarz, pedagog, działacz kulturalny.

Był synem Józefa (w akcie chrztu zapisano nazwisko „Piłat”) i Wiktorii z Wesołowskich. W czasie studiów we Lwowie (przełom lat 20. i 30. XIX wieku) próbował swoich sił jako literat, działał w kółkach studenckich, nawiązał przyjaźń m.in. z Wincentym Polem; zajmował się tłumaczeniem na język niemiecki utworów Mickiewicza (Dziady, Oda do młodości), ale przekłady te nie zachowały się. Brał udział w powstaniu listopadowym; trafił do niewoli rosyjskiej, lata 1832–1835 spędził na przymusowej służbie w armii rosyjskiej. Został zwolniony w 1835 dzięki staraniom przyjaciół; podjął wówczas pracę domowego nauczyciela Władysława Sanguszki w Gumniskach pod Tarnowem. W 1848 wszedł w skład Rady Narodowej we Lwowie.

W lipcu 1849 obronił na Uniwersytecie Jagiellońskim doktorat filozofii (na podstawie pracy O stylu) i wkrótce (około 1850) otworzył we Lwowie prywatny zakład wychowawczy dla chłopców;