thumb|200px|Powieść historyczna Powieść historyczna – jedna z odmian powieści, której powstanie w nowożytnej formie datuje się na początek XIX wieku.
Historia Jej korzenie, według niektórych badaczy, sięgają starożytności (Odyseja), a przede wszystkim – średniowiecznych romansów rycerskich, czy późniejszych XVI lub XVII-wiecznych romansów awanturniczych. Powieść historyczna jest utworem dymorficznym, powstałym na dwóch podstawowych płaszczyznach konstrukcji fabuły – historycznej i literackiej, przy czym w zależności od obowiązujących nurtów czy prądów literackich, zdolności pisarskich twórców i oczekiwań czytelniczych, wzajemny stosunek tych dwóch płaszczyzn w trakcie ewolucji gatunku ulegał zmianie.
Podgatunki powieści historycznej Powieść historyczną można podzielić na kilka podstawowych odmian, uszeregowanych według charakterystycznych cech.
w zależności od sposobu przedstawiania świata powieściowego: powieść typu walterskottowskiego (pierwszym utworem tego typu był Waverley Waltera Scotta – 1814), powieść pamiętnikarską, zainicjowaną po raz pierwszy na polskim gruncie i tu uprawianą z największym powodzeniem (pierwszy utwór tego typu – Dwaj panowie Sieciechowie J. U.