Niemcewicza – 1815).
w zależności od stosunku do źródeł historycznych będących aktualnie podstawowymi prądami epoki bądź obowiązującej kultury: powieść biograficzną, klasyczną powieść historyczną (powstałą w rozwoju modelu „walterskottowskiego” – najsłynniejsi twórcy: Aleksander Dumas, Lew Tołstoj, Henryk Sienkiewicz), powieść dwudziestowieczną (najsłynniejsi twórcy: Robert Graves, Hanna Malewska), powieść historyczno-fantastyczną (ta odmiana jest dziś najpowszechniej reprezentowana w twórczości literackiej, a jej prekursorem był – Teodor Parnicki)
Geneza i rozwój powieści historycznej Powieść historyczna, czyli gatunek leżący na styku historii i literatury, zaistniała w świadomości czytelniczej na początku XIX w., za sprawą jej „ojca” i głównego kodyfikatora – Waltera Scotta. Część badaczy genezę powieści historycznej upatruje w starożytnych eposach heroicznych – Iliadzie czy Eneidzie, średniowiecznych romansach rycerskich, dla których tłem były wydarzenia czy postaci historyczne, w tzw. brutach francuskich i angielskich, w novelli epoki elżbietańskiej, oraz angielskiej powieści gotyckiej XVIII wieku.