III Zakon franciszkański, inaczej tercjarze św. Franciszka – grupa zakonów i zgromadzeń męskich i żeńskich oraz Franciszkańskiego Zakonu Świeckich, który mimo nazwy zakonu posiada charakter międzynarodowego stowarzyszenia publicznego. Mają one wspólne pochodzenie od założonych pod wpływem św. Franciszka z Asyżu Braci i Sióstr od pokuty – grupy ludzi świeckich pragnących realizować ideały życia franciszkańskiego. Kryterium przynależności danego instytutu życia konsekrowanego do III Zakonu jest jego afiliacja. III Zakon jest częścią większej rodziny zakonów i zgromadzeń franciszkańskich.
Św. Franciszek nie nadał tercjarzom żadnych ram organizacyjnych, poprzestając jedynie na wskazaniach duchowych, zawartych w Liście do wiernych. Z czasem w łonie ruchu niektóre grupy tercjarzy przyjmowały zorganizowaną formę życia wspólnego, tworząc regularne zakony, zwane trzecim zakonem regularnym, którego pierwszą Regułę zatwierdził Leon X w 1521. Tradycję pierwotnego sposobu życia tercjarzy – życia w świecie, ale według ducha zakonnych ślubów – kontynuuje Franciszkański Zakon Świeckich, którego pierwszą Regułę zatwierdził Mikołaj IV w 1289.