Po I wojnie światowej tercjarze świeccy osiągnęli apogeum liczebności, niemalże 4 mln członków w 24 tys. wspólnot. Obecnie jest to ok. 500 tys. osób. Męski Trzeci Zakon Regularny liczy ok. 800 braci, zaś kongregacje żeńskie – ok. 1300 sióstr. W agregowanych do Zakonu kongregacjach (jest ich niemalże 400, z czego 226 na prawie papieskim) znajduje się ok. 1400 zakonników i 100 tys. zakonnicL. Iriarte, Historia franciszkanizmu, Kraków 1998, s. 527. 539-40. 543-44.
Historia Początki III Zakonu św. Franciszka są do dziś nie w pełni wyjaśnione. Podobne grupy, zwane pokutnikami, czy zakonem pokutników (ordo paenitentium) istniały już pod koniec XII wieku. Prawdopodobnie św. Franciszek nadał istniejącym już grupom nową formę, opartą na życiu według Ewangelii. Kwiatki św. Franciszka opisują entuzjazm mieszkańców miejscowości Cannara, którzy pragnąc pójść za „Biedaczyną z Asyżu” w szeregach I i II Zakonu usłyszeli od niego: Nie spieszcie i nie odchodźcie, a ja wam powiem, co dla zbawienia dusz waszych czynić macie. Rolę duchowego poradnika dla braci i sióstr pokutników pełnił List do wiernych autorstwa Franciszka.