Od samego początku istnieli wśród tercjarzy eremici (pustelnicy) i rekluzi. Częściej jednak wspólnoty pokutników przyjmowały życie wspólnotowe, zobowiązując się do posłuszeństwa, celibatu i oddawania swych dochodów do wspólnej kasy. W 1295 Bonifacy VIII bullą Cupientes cultum z 11 lipca 1295 pozwolił niemieckim Braciom Pokutnikom na prowadzenie życia we wspólnocie, oraz budowanie oratoriów dla pełnienia służby Bożej. W ślad za nimi poszły inne wspólnoty tworząc Trzeci Zakon Regularny. Poszczególne kongregacje tych klasztorów osiągały autonomię, odbywając własne kapituły i wybierając przełożonych. Za kanoniczne zatwierdzenie uznaje się bullę Mikołaja V z 20 lipca 1447. W 1521 tercjarzom regularnym Leon X nadał Regułę zawierającą Regułę Mikołaja IV z 1289, uzupełnioną o nowe przepisy. Cały męski Trzeci Zakon Regularny liczył sobie na pocz. XVIII wieku 217 klasztorów i ok. 4000 braci. Powstawały też liczne kongregacje żeńskie, przez Sobór Trydencki zobowiązane do zachowania klauzury.