Proces racjonalizacji najogólniej polegał na zastąpieniu racjonalności etycznej racjonalnością instrumentalną.
W społeczeństwie kapitalistycznym zwiększa się wpływ wymiany rynkowej; miernikiem jej zaawansowania stała się komercjalizacja, którym to mianem określa się wkraczanie praw rynku do wielu sfer życia jednostek. Komercjalizacji nie oparły się tak tradycyjne instytucje, jak rodzina czy kościół; w miarę upływu czasu zaczęła ona tworzyć swój własny świat obejmujący zwłaszcza konsumpcję, rozrywki, sferę kultury masowej i mediów.
Kwintesencją modernizacji stał się wzrost uniwersalizmu wartości. Uniwersalistyczne, czyli obiektywne i powszechnie akceptowane kryteria ocen wypierają kryteria partykularystyczne, które cechuje zawężenie perspektywy poznawczej, kierowanie się odczuciem i wartościami nie poddającymi się weryfikacji na podstawie faktów.