głównego nurtu oraz władze państwowe i samorządowe.

Życiorys Młodość thumb|Romuald Rajs „Bury” i Piotr Motylewicz „Szczepcio” (1944) thumb|kompania szturmowa 3 Brygady Wileńskiej AK wychodzi z kościoła w Turgielach, na czele ppor. Romuald Rajs „Bury” (kwiecień 1944) thumb|Żołnierze 3 Wileńskiej Brygady Armii Krajowej w Turgielach (1944). Od lewej: NN, Witold Łukomski „Zorian”, Czesław Stankiewicz „Zaskoczek”, Wacław Barbarowicz „Baśka”, Romuald Rajs „Bury”, Józef Surowiak „Bohdan”, Eugeniusz Korejwo „Mat”. Był synem Stanisława (1868–1914) i Eleonory z domu Szaler (1880–1966). Jeden z przodków Eleonory, Piotr Ocipka, brał udział w powstaniu listopadowym. Ojciec był rządcą folwarku w Jabłonce. Rajs miał sześcioro rodzeństwa, dwaj bracia zmarli we wczesnym dzieciństwie.

Najstarszy brat Rajsa, Stanisław (ur. 1894), w 1914 roku wstąpił do 20. galicyjskiego pułku piechoty. Okazał się dobrym żołnierzem, szybko awansował, jednak 13 września 1915 roku trafił do niewoli rosyjskiej, w której pozostał do roku 1918. 2 grudnia 1918 roku wstąpił do odradzającego się Wojska Polskiego, służbę rozpoczął w 10. pułku piechoty. W 1939, w stopniu kapitana, pełnił służbę w Komendzie Rejonu Uzupełnień Nowy Targ. W kampanii wrześniowej dostał się do niemieckiej niewoli.