Ruchliwość pionowa jest przechodzeniem pomiędzy różnymi pozycjami społecznymi. Przejście od społeczeńsw tradycyjnych do nowoczesnych wiązane jest często z coraz większymi możliwościami zmiany swojej pozycji poprzez ruchliwość społeczną. Ccoraz mniej pozycji jest przypisanych wraz z urodzeniem, coraz więcej pozycji jest traktowane jako pozycje osiągane, wynikające z działań podjętych przez jednostkę. Granica między tymi dwoma rodzajami pozycji nie jest ostra i dostęp do niektórych pozycji może być znacząco utrudniony lub ułatwiony (mogą istnieć mniejsze lub większe bariery ich osiągania, dzieci często dziedziczą pozycje społeczne swoich rodziców).
Ruchliwość wewnątrzpokoleniowa Ruchliwość wewnątrzpokoleniowa oznacza przemieszczanie się jednostek lub grup między poziomami hierarchii poprzez podnoszenie swoich kwalifikacji przez jednostki, nabywanie majątku czy zdobywanie wyższego wykształcenia. Degradacja w tym przypadku może być wynikiem zaniechania tego typu działań, co w efekcie powoduje, że inne jednostki czy grupy poprzez własny awans społeczny podwyższają poziom w hierarchii.