XIV wieku – pierwsze wzmianki o wsiach w gminie Nowy Staw: 1314 – Chlebówka 1315 – Martąg 1318 – Mirowo 1321 – Świerki, Lipinka 1323 – Laski 1332 – Myszewo 1341 – Dębina 1329 – data lokacji miasta Nowego Stawu przyjęta przez niektórych kronikarzy i historyków niemieckich. 1343 – najbardziej prawdopodobna data uzyskania praw miejskich przez Nowy Staw. 1350 – pierwsza wiadomość historyczna o mieście Nowy Staw – „Der stat czum Nuventiche”. 1399 – pierwsza wzmianka o uczniach w Nowym Stawie. 1400 – zniszczenie miasta przez pożar. Rozpoczęcie budowy kościoła św. Mateusza. 1454 – obrabowanie i spalenie Nowego Stawu przez Krzyżaków podczas wojny trzynastoletniej. 1466 – na mocy postanowień II pokoju toruńskiego Nowy Staw wraz z Żuławami wchodzi w skład Korony Polskiej jako część województwa malborskiego w Prusach Królewskich. 1476 – wystawienie przez króla Kazimierza Jagiellończyka nowego, powtarzającego treść pierwotnego, przywileju lokacyjnego dla Nowego Stawu. 1562–1563, 1564 – miasto Nowy Staw otrzymuje od króla Zygmunta Augusta kolejne przywileje, koncesje, nadania. 1565 – powstanie gminy protestanckiej w Nowym Stawie.