Było wiele przyczyn zaniku wolnej bankowości:

Chęć naśladowania instytucji bardziej rozwiniętych gospodarek, zwłaszcza Wielkiej Brytanii – bank Anglii stał się wzorem dla wielu późniejszych banków centralnych poza Imperium Brytyjskim, Dążenie rządów narodowych do odbierania senioratu wynikającego z emisji banknotów, Kryzysy finansowe w niektórych systemach wolnej bankowości, które wywołały postulaty zastąpienia jej innym systemem mającym – według jego zwolenników – generować mniej problemów, Teorie ekonomiczne wskazują na przewagę bankowości centralnej nad wolną.

Niektórzy wybitni ekonomiści XVIII i XIX wieku, przede wszystkim Adam Smith bronili wolnej bankowości w opozycji do doktryny realnych weksli. Jednak po połowie XIX wieku ekonomiści zajmujący się problematyką pieniężną skierowali uwagę na inne zagadnienia, a wolna bankowość przestała budzić zainteresowanie.

Współczesny powrót debaty ekonomicznej nad wolną bankowością rozpoczął się w 1976 roku wraz z publikacją The Denationalisation of Money stworzoną przez ekonomistę Friedricha Hayeka, który postulował, by państwa narodowe przestały rościć sobie prawo do monopolu na emisję pieniądza i dopuściły prywatnych emitentów, takich jak banki, do dobrowolnej konkurencji w tym zakresie.