Gioconda ( La Gioconda) – opera z muzyką Amilcare Ponchiellego i librettem Arrigo BoitoArrigo Boito użył pseudonimu Tobia Gorrio, będącego anagramem jego imienia i nazwiska., wystawiona po raz pierwszy w 1876 roku. Jedyna opera Ponchiellego stale utrzymująca się w repertuarze scenicznym.
Osoby Gioconda (wł. La Gioconda) – sopran Laura – mezzosopran Niewidoma, matka Giocondy (wł. La Cieca) – alt Enzo Grimaldo – tenor Barnaba – baryton Alvise Badoero – bas Zuane – bas Isepo – tenor Śpiewak – bas Sternik – bas
Treść Akcja opery rozgrywa się w Wenecji, w XVII wieku.
Akt I (Paszcza lwa) Przed Pałacem Dożów trwają przygotowania do regat na kanale. Wśród zebranych kręci się szpieg Inkwizycji Barnaba. Uliczna śpiewaczka Gioconda prowadzi do kościoła swoją niewidomą matkę, Barnaba zaleca się do Giocondy, lecz zostaje ostro odprawiony. Po odejściu Giocondy mści się, wmawiając pokonanemu w regatach Zuane, że to matka Giocondy rzuciła na niego urok. Tłum rzuca się na niewidomą, lecz powstrzymuje go kochanek Giocondy Enzo, który wraz z nią pojawia się na placu. Nadchodzi szef Inkwizycji Alvise Badoero wraz ze swoją żoną Laurą, która, zauważywszy w rękach matki Giocondy różaniec, wstawia się za nią, twierdząc że stanowi on dowód zaprzeczający oskarżeniom.