Szabetaj Cewi, także Szabtaj Cwi, Sabataj Cwi (; ur. 1 sierpnia 1626 w Smyrnie, zm. 30 września 1676 w Dulcigno) – Żyd sefardyjski, kabalista, rabin, znany dzięki swemu wystąpieniu mesjańskiemu w 1648 roku. Było ono przyczyną wielkiego poruszenia wśród Żydów Europy i Bliskiego Wschodu i powstania ruchu sabataizmu nazwanego na jego cześć. Z czasem określenie sabataizm stało się w judaizmie synonimem herezji mesjańskiej jako takiej. Wyrosłe na gruncie wystąpienia Szabetaja Cewiego żydowskie ruchy heterodoksyjne przejawiały swą aktywność do połowy XX wieku, a w pewnym zakresie nawet do czasów współczesnych.
Życie Był synem handlarza drobiu. W rodzinnej Smyrnie pobierał naukę Talmudu, ale nigdy nie osiągnął w niej biegłości. Zajął się za to kabałą, zwłaszcza kabałą praktyczną w wydaniu Izaaka Lurii. Prezentował typ religijności mistycznej, ekstatycznej. Niektórzy badacze dopatrują się w jego zachowaniach znamion choroby psychicznej. W 1648 roku w Smyrnie ogłosił się mesjaszem. Już wtedy posiadał grupę zwolenników. Wyklęty został dopiero w 1651 roku, gdy nie nastąpiły żadne oznaki czasów ostatecznych. 18 lat przebywał poza Smyrną, głównie w Salonikach, Konstantynopolu i Kairze. W owym czasie bliżej zapoznał się z islamskim mistycyzmem sufich i chrześcijaństwem. W 1665 r.