), obszary peryferyjne (), a także półperyferyjne () – geograficznie peryferie według zwolenników tej koncepcji tworzą dawne kraje Trzeciego Świata, półperyferie natomiast państwa postkomunistyczne (Drugi Świat) i rozwijające się intensywnie państwa poza Europą, zaś centrum państwa Pierwszego Świata; wynikającą stąd nierównością wymiany między obszarami centrum i obszarami peryferyjnymi; istnieniem państw hegemonicznych (Republika Zjednoczonych Prowincji, Wielka Brytania, Stany Zjednoczone Ameryki); występowaniem trendów cyklicznych (cykli Kondratiewa) oraz trendów długookresowych („sekularnych”, systemowych). Występowanie trendów długookresowych sprawia, że systemy historyczne odchodzą coraz bardziej od stanu równowagi, aż ostatecznie wchodzą w okres kryzysu, nazywany przez Wallersteina okresem „bifurkacji” (rozwidlenia), w którym ludzie żyjący w danym systemie stają przed alternatywnymi wyborami dotyczącymi przyszłego systemu lub systemów. Wynik tych wyborów, w odróżnieniu od nieuchronności kryzysu, jest niepewny i nieprzewidywalny. Przyszły system-świat może być zarówno lepszy, jak i gorszy od poprzedniego. Okres istnienia danego systemu historycznego to ok. 500 lat.