Cechy powieści thumb|240px|Powrót księcia Kazimierza do kraju w wizji Wojciecha Gersona (1887) W twórczości Kraszewskiego Masław należy do pierwszych powieści jego cyklu historycznego, uchodzących za najciekawsze. Wobec skąpych przekazów źródłowych pisarz w znacznym stopniu zmuszony był dokonać własnego naświetlenia dość zawikłanych problemów historycznych związanych z tematyką omawianego okresu. Oparłszy ją na odpowiednio dostosowanym materiale historycznym, znany z wrażliwości na „krzywdę ludu”, tu jednak zajął względem niego mocno krytyczne stanowisko tradycjonalne, zapewne podsunięte przez uznane źródła historyczne (Kronika Galla Anonima).
Przedstawiając tylko fragment panowania Kazimierza Odnowiciela, autor skrócił kilkuletni okres opisywanych wydarzeń do kilku miesięcy, a ich miejsce ograniczył do okolic między Gdeczem a Płockiem, w ten sposób nadając fabule korzystną zwartość. Nastrój jej dodatkowo tworzy usytuowanie akcji pomiędzy ponurą, chłodną i chmurną jesienią a pogodną, ożywczą i niosącą nadzieję wiosną. Z kolei kształtując sensacyjność fabuły, zgodnie z potrzebami romantycznej mody spotęgował ją elementami niesamowitości, cudowności (jak cud nad polem bitwy wspomniany w rozdziale VII drugiego tomu), a nawet scenami makabrycznymi (np. scena tańca z udziałem wisielca, matki, wilków, wichru i księżyca w rozdz.